على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3399
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
معدودات ( ma'dud t ) ص . ع . الايام المعدودات : سه روز تشريق را گويند كه سپس يوم النحر باشد . معدودى ( ma'dudi ) م . ف . پ . ياى مجهول - مأخوذ از تازى - اندكى و كمى و قليلى . و معدودى چند : اندكى و شمارهء محدودى . و عده معدودى : شماره كمى . معدوس ( ma'dus ) ص . ع . گرفتار عدسة شده . ر . عدسة . معدول ( ma'dul ) ا . ع . جاى بازگشت . معدول ( ma'dul ) ص . ع . پيچيده شده و كشيده شده و باز گرديده . معدول ( ma'dul ) و معدوله ( ma'dule ) ص . پ . مأخوذ از تازى - عدول كرده شده و باز گرديده . واو معدول و يا واو معدوله : واوى كه بدشوارى و سختى تلفظ گردد مانند واو در كلمه خوان . معدوم ( ma'dum ) ا . ص . ع . نيست و نابود و چيزى كه موجود نباشد . و درويش نيازمند . و هو يكسب المعدوم : او بختمند است و مىرسد به او چيزى كه ديگران از آن محروماند . معدوم ( ma'dum ) ص . پ . مأخوذ از تازى - نيست و نيسته و نابود و كفين نيستى و هر چيز كه موجود نباشد . و معدوم بودن : نيست بودن و نابود بودن . و معدوم شدن و يا معدوم گشتن : نيست شدن و ناپديد گشتن . معده ( ma'de ) ا . پ . مأخوذ از تازى - آلتى به شكل كيسه كه غذا پس از عبور از حلق و مرى در آن داخل مىگردد و شروع بهضم مىكند و يمينه نيز گويند و در انسان يك معده بيش وجود ندارد ولى در حيوانات علفخوار و نشخوارى چهار معده موجودست . و معده تنك كردن : بسيار چيزى خوردن و شكم پر كردن . معده انبار ( ma'de - anb r ) ص . پ . معد انبار و پرخوار و شكمپرست . معدى ( ma'di ) ص . پ . مأخوذ از تازى - هر چيز منسوب بمعده . معدى ( mo'd ) ا . ع . تجاوز . يق : ما لى عنه معدى : يعنى تجاوزى نيست از براى من بسوى غير آن . معدى ( mo'di ) ص . ع . مسرى و سرايت كننده . معدى ( mo'addi ) ص . ع . تجاوز كننده . معدى ( ma'diyy ) ص . ع . ستمديده . يقال : هو معدى عليه : او ستمديده است . معدى ( ma'addiyy ) و معدية ( ma'addiyyat ) ص . ع . منسوب بگروه معد . و لبسة معدية : جامه درشت خشن . معدية ( ma'diyyat ) و ( mo'addiyyat ) ا . ع . بلغت اهالى مراكش رمث و چوبهاى بهم بسته كه بر آن نشسته از آب عبور كنند . معديكرب ( ma'dikareb ) ا . ع . نام شخصى . معذار ( me'z r ) ا . ع . پرده . و حجت و برهان . ج : معاذير . معذب ( ma'zeb ) و معذبة ( me'zabat ) ا . ع . خرقهاى كه زنان در وقت نوحه بر كمر بندند . ج : معاذب . معذب ( mo'azzab ) ص . ع . عذاب شده و شكنجه شده . و بازداشته شده . معذب ( mo'azzab ) ص . پ . مأخوذ از تازى - عذاب شده و آزار شده و اذيت كشيده و تنبيه و سياست شده و عقوبت شده و جفا شده و ستم كشيده و آزرده شده . و معذب بودن : در عذاب و آزار و شكنجه بودن . و معذب شدن : آزرده شدن و ستم كشيدن و جفا ديدن و عقوبت كشيدن . معذب ( mo'azzeb ) ص . ع . در شكنجه كشنده . و بازدارنده . معذج ( me'zaj ) ا . ع . مرد غيور بد خلق و مرد بسيار نكوهش . معذر ( mo'zer ) ص . ع . عذرخواه و آنكه داراى عذر باشد . معذر ( mo'azzar ) ص . ع . ختنه شده . معذر ( mo'azzar ) ا . ع . مهمانى ختنه كردن . و رخسار و آن جزء از چانه كه لجام از آن مىگذرد . و هر دو كرانه پيكان . معذر ( mo'azzer ) ا - ص . ع . آنكه مىبرد غلاف سره نره را . و آنكه داراى عذر باشد خواه محق بود و خواه غير محق . ج : معذرون . قوله تعالى : وَ جاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الْأَعْرابِ : يعنى معتذرون و كسانى كه داراى عذر بودند و يا آنكه در عذر غير محق بودند فالمعنى المقصر به غير عذر و قيل المعذرون من الاعراب يقرا بالتشديد و التخفيف فاما المعذر بالتشديد فقد يكون محقا و قد يكون غير محق . معذرة ( ma'zarat ) و ( ma'zerat ) و ( ma'zorat ) ا . ع . پوزش و عذرخواهى . معذرة ( ma'zerat ) و ( ma'zorat ) م . ع . عذر عذرا و عذرا و معذرة و معذرة . ر . عذر ( 'ozr ) و ( ? ozor ) . معذرت ( ma'zarat ) و ( ma'zerat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - عذرخواهى و پوزش . معذرتخواه ( ma'zarat - x h ) ص . پ . واو معدول . آنكه پوزش مىخواهد و عذرخواهى از ديگرى مىكند . معذرتخواهى ( ma'zarat - x hi ) ا . پ . واو معدول . عذرخواهى و پوزش . معذرون ( mo'azzeruna ) ع .